ສະບາຍດີເພື່ອນໆນັກສຶກສາ ແລະ ນັກຮຽນ, ນັກຄົ້ນຄວ້າ, ແລະ ຜູ້ທີ່ເຮັດວຽກກ່ຽວກັບລະບົບຂໍ້ມູນພູມສາດ (GIS) ທຸກທ່ານ! ມື້ນີ້ຂ້າພະເຈົ້າມີຂໍ້ມູນດີໆມາແບ່ງປັນ ເຊິ່ງເປັນຂໍ້ມູນພື້ນຖານທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດສຳລັບການເຮັດແຜນທີ່ໃນປະເທດລາວ ນັ້ນກໍຄື ຂໍ້ມູນ Shapefile ຂອບເຂດຊາຍແດນປະເທດ, ຂອບເຂດແຂວງ ແລະ ຂອບເຂດເມືອງ ຂອງ ສປປ ລາວ.

ນອກຈາກການແບ່ງປັນຂໍ້ມູນແລ້ວ, ສຳລັບມືໃໝ່ທີ່ຍັງບໍ່ທັນລຶ້ງເຄີຍກັບການຈັດການຂໍ້ມູນ, ບົດຄວາມນີ້ຍັງຈະມາສອນວິທີການສະກັດ (Export) ຂໍ້ມູນແຍກອອກມາເປັນແຕ່ລະເມືອງ ຫຼື ແຕ່ລະແຂວງ ໂດຍນຳໃຊ້ໂປຣແກຣມ ArcMap ແບບເທື່ອລະຂັ້ນຕອນ (Step-by-Step) ທີ່ທຸກຄົນສາມາດເຮັດຕາມໄດ້ງ່າຍໆ.

🗺️ ຄວາມສຳຄັນຂອງຂໍ້ມູນຂອບເຂດການປົກຄອງ (Administrative Boundaries)

ໃນການວິເຄາະຂໍ້ມູນທາງພື້ນທີ່ ຫຼື ການສ້າງແຜນທີ່ສະແດງຜົນຕ່າງໆ ບໍ່ວ່າຈະເປັນແຜນທີ່ສະແດງຄວາມໜາແໜ້ນຂອງປະຊາກອນ, ແຜນທີ່ການນຳໃຊ້ທີ່ດິນ, ຫຼື ແຜນທີ່ເຂດໄພພິບັດ, ຂໍ້ມູນ "ຂອບເຂດການປົກຄອງ" ແມ່ນສິ່ງທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້. ຂໍ້ມູນທີ່ຂ້າພະເຈົ້ານຳມາແບ່ງປັນໃນມື້ນີ້ປະກອບມີ:

  • Adminborder: ເສັ້ນຊາຍແດນລະດັບປະເທດທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ກັບປະເທດເພື່ອນບ້ານ.
  • Province: ຂອບເຂດການປົກຄອງລະດັບແຂວງ ທັງ 18 ແຂວງ (ລວມນະຄອນຫຼວງ).
  • District: ຂອບເຂດການປົກຄອງລະດັບເມືອງ ທຸກເມືອງໃນທົ່ວປະເທດ.

(ທ່ານສາມາດດາວໂຫຼດໄຟລ໌ຂໍ້ມູນໄດ້ທີ່ລິ້ງທ້າຍບົດຄວາມນີ້)

 ວິທີການ Export ຂໍ້ມູນແຕ່ລະເມືອງ ຫຼື ແຂວງ ໃນໂປຣແກຣມ ArcMap

ຫຼາຍຄັ້ງທີ່ເຮົາໄດ້ໄຟລ໌ແຜນທີ່ມາແບບລວມທັງປະເທດ ແຕ່ໃນໂປຣເຈັກຕົວຈິງ ເຮົາອາດຈະຕ້ອງການເຮັດແຜນທີ່ສະເພາະເມືອງໃດໜຶ່ງ ຫຼື ແຂວງໃດໜຶ່ງເທົ່ານັ້ນ. ການຮຽນຮູ້ວິທີ Export Data ຈະຊ່ວຍຫຼຸດຂະໜາດໄຟລ໌ ແລະ ເຮັດໃຫ້ການປະມວນຜົນໄວຂຶ້ນ.

ລຸ່ມນີ້ຄືຂັ້ນຕອນການ Export ຂໍ້ມູນເມືອງທີ່ທ່ານຕ້ອງການອອກມາເປັນ Shapefile ໃໝ່:

ຂັ້ນຕອນທີ 1: ນຳເຂົ້າຂໍ້ມູນ (Add Data)

ເປີດໂປຣແກຣມ ArcMap ຂອງທ່ານຂຶ້ນມາ, ຈາກນັ້ນທຳການ Add Data ໄຟລ໌ District.shp (ຫຼື ໄຟລ໌ແຂວງ) ເຂົ້າໄປໃນ Table of Contents. ທ່ານຈະເຫັນແຜນທີ່ລວມຂອງທຸກເມືອງສະແດງຂຶ້ນມາ.

ຂັ້ນຕອນທີ 2: ເລືອກພື້ນທີ່ທີ່ຕ້ອງການ (Select Features)

ມີ 2 ວິທີຫຼັກໆໃນການເລືອກເມືອງທີ່ທ່ານຕ້ອງການ:

  • ເລືອກດ້ວຍເມົ້າສ໌ (Manual Selection): ໄປທີ່ແຖບເຄື່ອງມື (Toolbar) ແລ້ວຄລິກໃສ່ເຄື່ອງມື Select Features (ໄອຄອນຮູບລູກສອນສີຂາວມີກ່ອງສີຟ້າ). ຈາກນັ້ນນຳເມົ້າສ໌ໄປຄລິກໃສ່ພື້ນທີ່ເມືອງທີ່ທ່ານຕ້ອງການໃນໜ້າຈໍແຜນທີ່. ພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວຈະປ່ຽນເປັນເສັ້ນຂອບສີຟ້າ (Cyan).

  • ເລືອກຈາກຕາຕະລາງ (Select by Attributes): ຄລິກຂວາໃສ່ Layer District > ເລືອກ Open Attribute Table. ຄົ້ນຫາຊື່ເມືອງທີ່ທ່ານຕ້ອງການໃນຕາຕະລາງ ແລ້ວຄລິກໃສ່ກ່ອງສີ່ຫຼ່ຽມນ້ອຍໆດ້ານຊ້າຍສຸດຂອງແຖວນັ້ນເພື່ອເລືອກ (Highlight).

ຂັ້ນຕອນທີ 3: ທຳການ Export ຂໍ້ມູນ

ເມື່ອທ່ານໄດ້ເລືອກ (Highlight) ເມືອງທີ່ຕ້ອງການແລ້ວ ໃຫ້ປະຕິບັດຕາມນີ້:

  • ໄປທີ່ Table of Contents ດ້ານຊ້າຍມື.
  • ຄລິກຂວາ ໃສ່ຊື່ Layer ນັ້ນ (ເຊັ່ນ: District).
  • ເລື່ອນເມົ້າສ໌ໄປທີ່ຄຳວ່າ Data > ແລ້ວເລືອກ Export Data...

ຂັ້ນຕອນທີ 4: ຕັ້ງຄ່າການບັນທຶກ (Save Output)

ຫຼັງຈາກຄລິກ Export Data ຈະມີໜ້າຕ່າງໃໝ່ປະກົດຂຶ້ນມາ, ໃຫ້ຕັ້ງຄ່າດັ່ງນີ້:

  • Export: ໃຫ້ເລືອກເປັນ Selected features (ໝາຍຄວາມວ່າຈະ Export ສະເພາະພື້ນທີ່ທີ່ເຮົາເລືອກໄວ້).
  • Output feature class: ຄລິກໃສ່ຮູບໂຟນເດີເພື່ອເລືອກບ່ອນຈັດເກັບໄຟລ໌ໃນຄອມພິວເຕີຂອງທ່ານ.
  • ຕັ້ງຊື່ໄຟລ໌ໃໝ່ໃຫ້ຈື່ໄດ້ງ່າຍ (ຕົວຢ່າງ: Vientiane_District.shp) ແລະ ກວດເບິ່ງໃຫ້ແນ່ໃຈວ່າ Save as type ເປັນ Shapefile.
  • ກົດ Save ແລະ ກົດ OK.

ຂັ້ນຕອນທີ 5: ສະແດງຜົນ Layer ໃໝ່

ເມື່ອໂປຣແກຣມທຳການ Export ສຳເລັດ, ມັນຈະມີກ່ອງຂໍ້ຄວາມຖາມວ່າ "Do you want to add the exported data to the map as a layer?" (ຕ້ອງການນຳເຂົ້າຂໍ້ມູນທີ່ Export ໃໝ່ນີ້ລົງໃນແຜນທີ່ເລີຍຫຼືບໍ່?).

  • ໃຫ້ກົດ Yes.

ພຽງເທົ່ານີ້, ທ່ານກໍຈະໄດ້ Layer ໃໝ່ທີ່ເປັນພື້ນທີ່ສະເພາະເມືອງທີ່ທ່ານຕ້ອງການແລ້ວ! ທ່ານສາມາດກົດ Clear Selected Features ເພື່ອເອົາແສງສີຟ້າອອກຈາກ Layer ເກົ່າໄດ້ເລີຍ.

💡 ຂໍ້ແນະນຳເພີ່ມເຕີມສຳລັບການນຳໃຊ້ (Tips for GIS Users)

  • ການກຳນົດລະບົບພິກັດ (Coordinate System): ກ່ອນຈະນຳເອົາຂໍ້ມູນໄປຄິດໄລ່ເນື້ອທີ່ ຫຼື ວັດແທກໄລຍະທາງ, ຢ່າລືມກວດສອບ ແລະ ປ່ຽນລະບົບພິກັດໃຫ້ເປັນແບບ Projected Coordinate System (ເຊັ່ນ: WGS 1984 UTM Zone 48N ສຳລັບປະເທດລາວ).
  • ການຈັດເກັບໄຟລ໌ Shapefile: ໄຟລ໌ Shapefile ບໍ່ໄດ້ມີພຽງແຕ່ໄຟລ໌ດຽວ (ມັນຈະມາກັບນາມສະກຸນ .shp, .shx, .dbf, .prj ແລະ ອື່ນໆ). ເວລາຈະກັອບປີ້ໄປສົ່ງໃຫ້ໝູ່ ຫຼື ຍ້າຍເຄື່ອງ ຕ້ອງກັອບປີ້ໄປໃຫ້ໝົດທຸກໄຟລ໌ທີ່ມີຊື່ດຽວກັນເດີ້.

📥 ຊ່ອງທາງດາວໂຫຼດຂໍ້ມູນ (Download Link)

ສຳລັບທ່ານໃດທີ່ຕ້ອງການນຳໃຊ້ຂໍ້ມູນ Shapefile ຂອບເຂດຊາຍແດນ, ແຂວງ ແລະ ເມືອງ ຂອງ ສປປ ລາວ ສາມາດດາວໂຫຼດໄດ້ທີ່ລິ້ງດ້ານລຸ່ມນີ້ເລີຍ:

👉 [ຄີກດາວໂຫລດໄດ້ບ່ອນນີ້]

ຫວັງວ່າບົດຄວາມນີ້ຈະເປັນປະໂຫຍດໃຫ້ກັບທຸກທ່ານທີ່ກຳລັງສຶກສາ ແລະ ເຮັດວຽກກ່ຽວກັບ GIS ໃນໂປຣແກຣມ ArcMap ບໍ່ຫຼາຍກໍໜ້ອຍ. ຖ້າໃຜມີຂໍ້ສົງໄສໃນຂັ້ນຕອນໃດ, ຫຼື ຢາກໃຫ້ແບ່ງປັນຂໍ້ມູນຫຍັງເພີ່ມເຕີມ ສາມາດຄອມເມັ້ນໄວ້ທີ່ດ້ານລຸ່ມບົດຄວາມນີ້ໄດ້ເລີຍ!

ຢ່າລືມກົດແຊຣ໌ (Share) ບົດຄວາມນີ້ໄປໃຫ້ໝູ່ເພື່ອນທີ່ກຳລັງຮຽນ GIS ນຳກັນແດ່ເດີ້!